Дастанла (балк.)

7

Къызла келип айтдыла

Жаш устаны хапарын:

– Ол болмасын, Зулейха,

Тюшюнгдеги дуудагъынг.

 

– Тюшюмдеги дуудагъым

Ол эсе, жан тенглерим,

Байрам этип, сый этип,

Билдирейик келгенин!

 

Аз болмасын жаш кёлю,

Биз аллына барайыкъ,

Аны тохтар жерине

Сакълауулла салайыкъ.

 

…Бузжигит – хан къонагъы,

Хан сарайын сормады,

Бир жарлыны юйюнде

Фатар алып тохтады.

 

Жарлы къатын Фатимат

Разылыгъын билдирди.

Асыл уста Бузжигит

Кесин анга сюйдюрдю.

 

Жарлы къатын Фатимат

Адамланы асылы,

Ол ёсдюрдю хан къызын

Былай ариу, басымлы.

 

Унутмады Зулейха

Аны сютюн, жомагъын;

Энтда болур ол ёкюл,

Сюйдю эсе къонагъын.

 

Зулейха сабыр-сабыр

Айтды сёзюн, ышара: –

Аллах да сюйген  жанын

Асыллагъа ышанад!..

8

Бузжигит къала ишлейд,

Камал да керек излейд.

Озалла айла, кюнле,

Зулейха отда кюед.

 

Кёп ишчи, ташчы келди,

Устаны ишин кёрдю.

Не айтса закий уста,

Аюп хан барын берди.

 

Алтыны, кюмюшю кёп,

Айтмайды мардасы деп,

Камалны кёзчю этип,

Бузжигит ишлейди бек.

 

Шахарны усталары,

Кёргенле, билгенле да,

Къаланы ёсгенине

Къараргъа келгенле да,

 

Тангсынып усталыкъгъа,

Жаялла хапар халкъгъа:

«Кёз кёрюп, бу жерледе

Болмады быллай къала!»

 

Хан кёлю таудан бийик, –

Къарайды, сакъал ийип.

Кёреди Бузжигитни,

Хунерин, сыйын билип.

 

Бузжигит ашыгъады

Къаланы битдирирге,

Къайтып барып, анасыи,

Атасын да кёрюрге.

 

Да, не медет, жазыуу

Болмагъан жокъ инсанда:

Кёрдю ол да хан къызын,

Кёлю узакъ учханда.

 

Эки кёзю – чолпанла

Жаннган кибик, жаннганлай,

Ол къыз алай бара эд, –

Кырдыкда жур баргъанлай!

 

Хар атлагъаны сайын

Жер андан уялгъанча,

Терекле, кырдыкла да

Ол къызгъа баш ургъанча.

 

Аны кёргенле бары

Къалмайын къызаргъанча,

Аны кёрген къартла да

Жашла болуп къалгъанча.

 

Ол болмаса, дунияда

Кюн жарытмай къаллыкъча,

Ансыз къалса, дунияны

Саз туман басарыкъча.

 

Ансыз къалса, дунияда

Кёгетле бишмезликча,

Жерни къургъакълыкъ алып,

Сабанла битмезликча.

 

Ансыз къалгъан дунияда

Шауданла къурурукъча,

Терекле кёгермейин,

Самум желле урлукъча.

 

Ансыз къалгъан дунияда

От тиргизилмезликча,

Ансыз къалса, дунияда

Юйле ишленмезликча, –

 

Бузжигитге ма алай

Кёрюндю. Хайран болду.

Къайгъыдан, къууанчдан да

Аны жюреги толду.

 

Хансарайына кирип,

Къыз андан чыкъмай къалды,

Бузжигитни жюреги

Отда-ёртенде жанды.

 

Кёп айланды Бузжигит

Алайда, ол тийреде,

Кёзюн алалмагъанлай

Къыз жашагъан юйледен.

 

Хайран болуп айланды,

Не этерин билмейин,

Ол тийреден кетерге

Жюреги жибермейин.

 

«Ол кимди? Кимни кьызыд?»

Бузжигит билмей эди,

Аны табып, сёлешир

Жолун да кёрмей эди.

 

«…Огъесе ол… тюшюмде

Учуп келген къанатлы

Болуп, манга тюнюмде

Бир жарыкъ тангмы атды?

 

…Огъесе ол, жанымы

Кёп кюнлени жарытхан

Таууш болуп, жулдузум

Къаматдымы жарыкъдан?»

 

Арлакъ кетип, дагъыда

Къайта эди Бузжигит,

Кеси кесине былай

Айта эди Бузжигит:

 

«Манга болур болгьанды.

Аллах, болуш сен манга!

Болуш, ёртеннге тюшюп,

Кюе тургъан инсаннга.

 

Ансыз кырдык чыкъгъанын

Эслеялмам дунияда,

Ансыз кюн, ай чыкъгъанын

Мен кёралмам дунияда.

 

Ётмекни татыуун да

Сезалмам жер юсюнде,

Сууум да ачы болур,

Бир тынчлыкъ болмаз менде…»

 

Кече ортагъа дери

Тентек болуп айланды.

«Ол къызгъа тюбемейин

Къоймам!» – деди, къаргъанды.

9

Тангнга къалкъьш, тюш кёрдю,

Камалны терк уятды,

«Жолдашынгы эсгермей,

Жукълайса», – деп уялтды.

 

Камал туруп, нёгерин

Танымай, сейир этди: –

Бетинг-къутунг кетгенди,

Не болду санга? – деди.