Поиск


 

* * *

Къыйынды жашау халыбыз,

Бузулад жюрек къаныбыз,

Тёзерге жетеди ангыбыз,

Атмайды насып тангыбыз

 

Кючюбюз жок, мадар аз,

Къара таныгъан адам аз,

Азапдан бетим болду саз,

Келмейди халкъгъа насып жаз.

 

«Мени сёзюм» деген китап

чыкъгъанда жазылгъан назму

 

Бу не затха ушагъанды?

Мени ючюн ким жазгъанды?

Манга айып атагъанды,

Агъачыма от салгъанды.

 

Сормай-ормай тешиндирди,

Зыккылларын берип ийди,

Мен билмеген жарты тилни

Унарымы къайдан билди?!

 

Ким кюрешди бу зат бла?

Кырдыгымы бузлатдыла!

Жашай эдим мен халкь бла,

Бош жаншакъгъа ушатдыла!..

 

1939

 

 

МУДАХ БОЛМА

 

Мудах болма, ахшы жаш,

Тюнгюлме игиликден!

Жалан кёгет этмеген

Талды, жерге ийилген.

 

Кёреме: хыйла тутуп,

Жолунгу кеседиле,

Жырталла, кенгеш къуруп,

Жыйылып кечегиде.

 

Инсан жоругъу алай – 

Фахмугъа зарлыкъ къалмаз.

Жол арытхан бир адам

Аны эсге да алмаз.

 

Мудах болма не уят,

Ишле, жахиллеге кюл.

Тартхан ёгюзге тыякъ

Бегирек тиеди, бил.

 

Биреу хуна къаласа,

Биреу аны бузаргъа

Хазырды, онг табалса, – 

Не зат этейик заргъа?!

 

Ишлеген жангылгъан да

Этеди. Айып тюйюл.

Жалгъан дау салгъаннга да

Тил тутма сен, къаш тюйюп!

 

Къыйын кюн, таугъа чыгъып,

Къаялагъа да къара.

Зарла хорларыкъ сунуп,

Болма, жигит, ауара.

 

Кязим хажи айтды деп,

Тёлюлеге да жетдир.

Къайда да бирлик излеп,

Халкъынга ыспас этдир.

 

Эртте, кеч болса да, халкъ

Чегеди тюзню, терсни,

Кёлсюзлеге басмай жакъ,

Ал биргенге бу дерсни!      

 

1939

 

*  *  *

Муну айтхан акъсакъ Кязим,

Ачылдыла эки кёзюм,

Къарт болгъанма энди ёзюм,

Сизге къалсын ахшы сёзюм!

 

1939

 

КЪАЙСЫННГА

 

Баям, къозула жетгенин билгенди,

Кесиме ушаш тели Къайсын келгенди.

Къозу эт ашап, боза ичип олтурдукъ,

Эски юйюмде назмуланы окъудукъ.

 

Телли Къайсын келип юсюме аугъанды,

Ингирликде ийнегими саугъанды,

Къолан ийнегими сютюн ичгенди,

Халкъына бир Аман китап бергенди.

 

1940

 

КЕРИМГЕ

 

Келсенг, сен эски юйюмю кёрюрсе,

Мени эски гюрбежиме кирирсе.

 

Мени къалай жазгъанымы билирсе,

Сен, жашым, Къайсынча «тели» тюйюлсе.

 

Къадырлагъа минип, ёрлербиз элге,

Назмучу, тохтаман, барады ёрге.

 

Хар адамгъа жюрек бла къан бирди,

Назмучугъа назму бла жан бирди.

 

Назмучу назмучугъа къарындашды,

Аны ангыламагъан назмучу – бошду.

 

Темир ишлейме, назмула жазама,

Акъсакъ болсам да, сизни озарма!

 

Лакъырданы кертиге тергемегиз,

Къарт сылхыр болгъанд, махтанад демегиз!

 

Лакъырдасыз – душманыбыз жашасын,

Жарыкъ сёзсюз – бизни жауубуз къалсын.

 

Жарыкъ сёз – юйде чыракъ кибик жанад,

Жарыкъ сёз – жашауубузну жарытад.

 

1940

 

ЁЛЮМ КЕЛИР

 

Ёлюм келир – итим чабып тыялмаз,

Ёлюм келир – жашым тутуп жыгъалмаз,

Ёлюм келир – мени ддунияда къоймаз,

Алай ол назму къаламы оялмаз!

 

Ёлюм келед, адамны алып кетед,

Адам биргесине тёрт санын элтед,

Ишлеген юйюнг, жазгъан назмунг къалад –

Дуния иеси ёлюм тюйюл – адамд!

 

1940

 

КЪАШХА ИЙНЕГИМ

 

Ийнегим, къашха ийнегим!

Санга ыразыд жюрегим:

Сютюнгю айран этебиз,

Сайга алгъыш эте, ичебиз.

 

Сютюнгю сабийле ичелле,

Къууанып, оюн этелле.

Ыразылла къонакъларым:

Къандыраса суусапларын.

 

Жашла санга аман болсала,

Сени тюйселе, урсала,

Кёргюзтюрме мен алагъа,

Ол бетсиз иймансызлагъа!

 

Ингирде тоюп келесе,

Ийнегим, къашха ийнегим!

Сютню къызгъанмай бересе,

Ийнегим, къашха ийнегим!

 

1940

 

 

* * *

 

Палахда белни къаты къыс,

Бирге сюелсин къатын, къыз.

Тынч къайтмаз иги жашау ыз,

Аны билигиз барыгъыз!

 

1941

 

 

ЖАРЛЫ БАЛА

 

Энтда келди ачы ёлюм,

Аны кюйсюз бетин кёрдюм,

Мутхуздула эки кёзюм,

Аллах берсин манга тёзюм.

 

Сакъламадыкъ жау къонакъны,

Кече келип, эшик къакъды.

Анга тюбеген а – хакъды,

Ол Аллахдан аман тапды,

 

«Жолоучубуз, ач», – дедиле,

Жол усталыкъ тиледиле.

Къайдан билдик ким эдиле, – 

Бизге бичакъ биледиле!

 

Жарлы бала, чыгъып кетдинг,

Бир сагъатдан ёлюп келдинг,

Ананга сен бушуу бердинг,

Жарлы жюрегин кюйдюрдюнг.

 

Жау къонакъны билялмадым,

Жолдан тартып тыялмадым.

Сени кёрюп туралмадым,

Тилим тартыла, жилядым.

 

Хурият байрагъын алгъан.

Аны хакъ жолунда баргъан,

Жаш болса да, башда болгъан,

Тюзлюк жолдан ажашмагъан, –

 

Энди тураса сойланып,

Кёп ишлеринг битмей къалып.

Къапталынга къанынг къатып,

Эгечлеринги жилятып.

 

Аманла кёп чыкъгъандыла,

Кёп игини жыкъгъандыла,

Сени ала жутхандыла, –

Атангы улутхандыла.

 

1942

 

* * *

Къаламым да арыгъанды,

Къауалым да чарлагъанды,

Бетимде нюр къалмагъанды,

Мен келгенли не заманды!

 

Ай эшшиги, аны ючюн а,

Жашау энди боллукъ суна,

Къалайма юй, буруу хуна – 

Бой салмайын къартлыгъыма.

 

1943

 

 

* * *

 

Мен бир инсан. Жашадым, жанды отум.

Темир тюйдюм, китапла да окъудум.

Таматагъа сакъ болдум, ёрге къопдум,

Бир Аллахдан, артыкълыкъладан къоркъдум.

 

Къалырла кёрюгюм, тёшюм, чёгючюм,

Жашадым, къуллукъ да этдим эл ючюн,

Бир адам кетмез кёрюрюн кёргюнчю,

Жашауун этип, беририн бергинчи!

 

Мен ёлюрме, жаназыма келирле,

Жаннет тилеп, ыразылыкъ берирле.

Сёзюмю, акъсакъ бутуму эсгерирле,

Жарлы Кязим жиляй-улуй кетди дерле.

 

Асыл къартла, келип, дууа тутарла,

Эгечлерим акъ чачларын жыртырла.

Къарт парийим да тёрге чыгъып улур,

Жамауат арбазымда юч кюн турур.

 

Къабыр сууукълугъу къысар этими,

Мункар, Накир билирле ниетими,

Тилегим жарытыр анда бетими,

Ёкюлюнлей къалырма юмметими.

 

Тийре къартла гюрбежими къатында

Экиндиде ла-илляха айтырла.

Уятырла мер шошлугъун, эсими,

Инши-аллах, эл унутмаз кесими.

 

1943

 

ЖАРЛЫ ХАЛКЪЫМ

 

Мен айтханнга тынгылагъыз, 

Айтханымы ангылагъыз, 

Шашар жолда сиз бармагъыз, 

Жюреклеге ачыу салмагъыз.

 

Тамата оноуну бичди –

Миллетге кёчерге тюшдю,

Терси, тюзю айырылмай,

Бу не аламатлыкъ ишди?

 

Азыкъсызлай чыкъдыкъ жолгъа,

Къайгъы бла, арып-талып.

Ёлген – ёлюп,   къалгъан – 

Асламыбыз жолда къалып.

 

Душман оту жетди бизге,

Терслик болду бу жол тюз^

Башыбыз тюшгенди сёзге,

Эриши кёрюндюк кёзге.

 

Толтургъанбыз вагонланы,

Таныгъанбыз къурч жолланы,

Тюзетирле законланы,

Тёзюм болсун аз заманны.

 

Жерибизге душман келди,

Бизни жокъ этерге деди,

Жетмез бизге ассы дерти,

Кеси кетер таудан кери.